Aşılama, üremeye yardımcı tedaviler arasında sıklıkla kullanılan basit bir tekniktir. Erkeğin yıkanan sperm örneği eşinin rahim boşluğuna zerk edilir. Böylece, yumurta ile spermin karşılaşması için mesafe kısaltılmış, bu iki üreme hücresinin vücut içinde buluşmaları ve döllenme süreci kolaylaştırılmış olur.
 
Aşılamanın başarılı olabilmesi için, kadının tüplerinden en azından biri açık ve normal fonsiyonunu yerine getiriyor olmalıdır. Ayrıca, erkeğin sperm örneğinin yıkama sonrası hareketli sperm sayısı belli bir değer üzerinde olmalıdır. IVI merkezlerinde aşılama için yeterli olarak kabul edilen değer 3 milyon ve üzeridir.

Aşılama tedavisi 3 aşamadan oluşur:

1. Yumurtalıkların ilaçlarla uyarılması ve folikülün çatlatılması: Aşılama tedavisi, doğal bir sikluste ilaçsız olarak yapılabildiği gibi daha başarılı sonuçlar elde etmek amacıyla genellikle yumurtalıklar uyarmak suretiyle birkaç folikülün gelişmesi tercih edilir. Yumurtalıkları fazla uyarmamak için düşük doz ilaç tedavisi kullanılmasına rağmen çoğul gebelik riski vardır; ikiz gebelik oranı %15 dolayındadır.
2. Aşılama için spern örneğinin hazırlanması işlemi hareketli sperm hücrelerin seçilerek konsantre edilmesi prensibine dayanır. Spermin hareketliliğinin düşük olması gebelik şansını azaltmaktadır. Bu nedenle sperm yıkama teknikleri kullanılarak sperm örneği laboratuarda özel olarak yıkanarak aşılama için hazırlanır. Yıkama teknikleri sayesinde sperm örneğindeki hücre kalıntıları, ölü veya hareketsiz ya da yavaş olan sperm hücreleri ayıklanarak uzaklaştırılır.
3. Aşılama işlemi jinekolojik muayene odasında yapılır: herhangi bir anestezi gerektirmez ve ağrısızdır. Aşılama, genellikle yumurtalıklar ilaç aracılığıyla uyarılıp birkaç folikül geliştikten sonra gerçekleştirilir. İşlemin yapılabilmesi için laboratuara sperm örneği verilir. Örnek hazırlandığında, özel bir katater içine çekilerak yıkanmış sperm örneği rahim içine zerk edilir. Aşılama işlemi yapıldıktan sonra bayan bir kaç dakika dinlenmelidir.

Hangi çiftler aşılama tedavisi için uygundur?

1. Nedeni açıklanamayan kısırlık olgularında aşılama tedavisi yapılabilir. Açıklanamayan infertilite basit  kısırlık araştırması yapılmış (erkek için spermiogram ve kadın için  ultrason taraması, hormone analizleri ve rahim ve tüp filmi – HSG) ve kısırlığı açıklayacak herhangi bir sorun saptanamamış olgulara denir. 
2. Kadında yumurtlama bozukluğu (genellikle polikistik over sendromu bulunan kişilerde görülür), ya da rahim ağrı kanalındaki mukusun sperm geçişine uygun olmadığı veya zarar verdiği durumlarda aşılama uygulanabilir.
3. Hafif sperm bozukluklarında  aşılama uygulanabilir. Örneğin, sperm konsantrasyonu düşüklüğünde (oligozoospermi) yada hareketliliği yetersizliği(astenozoospermi). Daha nadir görülmekle birlikte, bazen sperm parametreleri normal olan fakat erkeğin normal cinsel ilişkiye girmesine engel bir durum ya da ejakulasyon (boşalma) bozukluklarında da aşılama uygulanmaktadır.

Aşılama tedavisi ile neleri sağlıyoruz?

1. Ovulasyonu sağlıyoruz. Yumurtanın içinde geliştiği folikülün büyümesini ve çatlamasını (ovulasyon) sağlıyoruz. Aşılama işlemi doğal bir siklüste ilaç kullanmadan uygulanabileceği gibi gonadotropin adı verilen hormonlar kullanılarak daha fazla folikülün gelişmesi temin edilerek tedavinin başarısı veya etkinliği arttırabilir. Foliküllerin gelişimi vajinal ultrason ve kandaki östradiol (E2) hormonu tayinleri ile takip edilir. Folikül çapı ve E2 seviyesine göre ovulasyonu başlatmak için en uygun zaman tespit edilir, ve bu amaçla hCG hormonu (yumurta çatlatma iğnesi) kullanılır. Aşılamalar hCG hormonu verildikten sonraki iki gün arka arkaya, veya 2. gün tek kez olarak yapılır.
2. Sperm hücrelerinin kalitesini iyileştirmeyi ve etkinliğini arttırmayı amaçlıyoruz. Daha iyi sperm kalitesi elde etmek için menideki seminal plazma, hücre kalıntıları, ölü ve hareketsiz yada yavaş sperm hücrelerini uzaklaştırmak amacıyla farklı yıkama teknikleri  kullanılmaktadır. Sonuç olarak hareketli ve dölleme kapasitesi yüksek olan sperm hücreleri ayıklanarak yoğunlaştırılmaktadır.  Aşılama işlemi öncesi sperm örneğini hazırlamak ve yıkamak için başlıca iki teknik kullanılmaktadır. Bunlar swim-up yöntemi (en hızlı sperm hücreleri sıvı medyum içinde yukarı doğru yüzer) ve yoğunluk gradient yöntemidir (plazma ve hücre kalıntıları farklı yoğunluktaki gradientler tarafından tutulurken, en hızlı olan sperm hücreleri bu gradientleri geçmeyi başarır).

Aşılama işleminin komplikasyonları.

Komplikasyonlar sık olmamasına rağmen, bunların meydana gelme ihtimali herşeyden önce aşılamayı yapan ekibin tecrübesine bağlıdır. En sık görülen komplikasyonlar çoğul gebelik (%15) ve ovaryan hiperstimülasyon sendromudur. Aşılama tedavisinde yumurtalıkları uyarmak için ilaç veya hormonlar düşük dozda verildiğinde ovaryan hiperstimülasyon riski azdır.  Aşılama sonrasında enfeksiyon gelişmesi gibi diğer komplikasyonlar günümüzde pek görülmez.

Gebelik oranı

IVI kliniklerinde elde edilen sonuçlar göz önüne alındığında, her uygulama için gebelik şansı yaklaşık %20’dir. Diğer bir anlatımla, uygulama yaptıran her 100 çiftin yaklaşık 20’sinde gebelik elde edilir. Dört uygulama yapılan her 100 çiftin 60’ında gebelik oluşmaktadır (kümülatif gebelik oranı).